Społeczno-ekonomiczny wymiar praw człowieka

Zgodnie ze słowami Deklaracji Filadelfijskiej konstytuującej powstanie Międzynarodowej Organizacji Pracy „trwały pokój może być utrzymany tylko na podstawie sprawiedliwości społecznej, a ubóstwo, gdziekolwiek istnieje, stanowi niebezpieczeństwo dla dobrobytu wszystkich.” We współczesnym świecie, w zglobalizowanej gospodarce, podział kosztów i zysków jest wysoce nierówny. Poszanowanie praw pracowniczych często traktowane jest jako dodatkowe zobowiązanie w dążeniu do coraz wyższego zysku. Szybka i tania produkcja stała się fenomenem dzisiejszych czasów. Coraz więcej ludzi w krajach globalnej Północy stać na coraz większy poziom konsumpcji, podczas gdy osoby pracujące przy produkcji dóbr nie stać często na najbardziej podstawowe dobra, jak wystarczającą rację żywieniową, godne warunki życia czy realizację prawa do edukacji.
Warto przypomnieć, że z łamaniem praw człowieka mamy do czynienia nie tylko w przypadku więźniów politycznych, ale często także w przypadku tysięcy pracowników szyjących nasze dżinsy, t-shirty, uprawiających czy zbierających banany, ziarna kawy i kakao. Pomimo aktywnego uczestnictwa w zglobalizowanej gospodarce nie doświadczają oni często wartości i praw uznanych za podstawowe, takich jak wolność stowarzyszeń, prawo do rokowań zbiorowych czy brak pracy przymusowej i dyskryminacji przy zatrudnieniu. Ich życie jest podporządkowane zasadom rynku, którego tempo przyśpiesza wraz z wzrastającą konsumpcją. Stąd też niesłychanie istotne jest dostrzeżenie faktu, że za nadmiar produktów oferowany bogatym społeczeństwom po „atrakcyjnej cenie” płacą bezpośrednio społeczeństwa krajów Południa, a w dalszej perspektywie płacić będą też konsumujący coraz więcej szczęśliwi nabywcy.
Niewielu z nas zdaje sobie sprawę z tego, że prawa pracownicze to nie tylko sprawa krajowego ustawodawstwa. Od końca XIX wieku jest to też kwestia solidarności wszystkich ludzi na świecie. Świadczyć może o tym chociażby powołanie i działalność Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP, International Labour Organization – ILO), która obecnie stawia czoła takim problemom, jak: migrujący pracownicy, przedsiębiorstwa wielonarodowe, środowisko pracy i konsekwencje gospodarczej restrukturyzacji. Nadal jednak powracają kwestie najbardziej podstawowe, o które walczyli pionierzy związkowi na początku XX wieku – godziwa płaca, płatne nadgodziny czy niezagrażające życiu warunki pracy.
Biorąc pod uwagę współczesną sytuację ekonomiczną i postęp technologiczny dostrzega się wagę ochrony praw człowieka w zglobalizowany świecie. Jednocześnie zauważone zostało, że istotnym elementem układu sił, wpływającym na zasady panujące na rynku, są często indywidualne decyzje konsumenckie. Dlatego właśnie pragniemy pokazywać młodemu pokoleniu, że to od nas w dużej mierze będzie zależała sytuacja pracowników w przyszłości, a w szczególności od naszej wiedzy o współczesnym świecie oraz świadomości naszej w nim roli. Decyzje konsumenckie zaczęły być postrzegane jako akt woli, który może stać się świadomym narzędziem nacisku na aktorów rynku światowego, jakimi są państwa oraz koncerny międzynarodowe. O ile te pierwsze są związane zobowiązaniami międzynarodowymi, tak koncerny już nie. Nie ma instrumentów prawnych, które zmuszałyby firmy do ponoszenia odpowiedzialności za swój wpływ, często negatywny, na życie tysięcy pracowników fabryk zatrudnianych w krajach globalnego Południa. W związku z tym tak ważny jest nacisk konsumentów i obywateli na firmy, aby zaprzestały łamania najbardziej podstawowych praw człowieka.
źródło: www.pah.org.pl  
Zanim przeprowadzisz zajęcia, czytaj więcej o łamaniu praw pracowniczych:
Jak wyglądają warunki pracy ludzi w przemyśle odzieżowym – strona projektu Modnie i Etycznie
Jak wygląda codzienna praca w fabryce? – strona projektu Modnie i Etycznie
Ile zarobiła osoba, która uszyła nasze jeansy? – strona projektu Modnie i Etycznie
Pracownicy walczą o swoje prawa. Jak to robią?  – strona projektu Modnie i Etycznie

Zobacz także...