Podsumowanie Tygodnia Edukacji Globalnej 2025 w Polsce

W dniach 17–24 listopada 2025 szkoły wszystkich typów, przedszkola, biblioteki, organizacje pozarządowe oraz instytucje kultury w całej Polsce wspólnie tworzyły przestrzeń do rozmowy o globalnych współzależnościach, wyzwaniach współczesnego świata i odpowiedzialności, jaka spoczywa na każdym z nas. Zostały zorganizowane 682 wydarzenia dla blisko 15.000 osób! Dziękujemy wszystkim, którzy organizowali i uczestniczyli w działaniach oraz przesłali nam raporty. Na ich podstawie stworzyliśmy to podsumowanie.

Od bajki do refleksji – edukacja najmłodszych

Po raz kolejny okazało się, że edukację globalną można realizować nawet z najmłodszymi. W przedszkolach, klasach I-III oraz bibliotekach niezwykle popularną formą pracy był teatrzyk kamishibai. Opowieści takie jak „Opowieść o Czarnym Smoku” czy „Po drugiej stronie gór” pozwalały dzieciom w bezpieczny, obrazowy sposób zetknąć się z tematami zmian klimatu, braku dostępu do wody, edukacji czy zagrożenia dla małych państw wyspiarskich, takich jak Kiribati.

Zajęcia te nie kończyły się na samym słuchaniu – dzieci rozmawiały o emocjach bohaterów, zadawały pytania, rysowały swoje wizje świata, tworzyły symbole troski o planetę i deklarowały konkretne działania, np. oszczędzanie prądu czy wody. W wielu placówkach realizowano całe cykle spotkań, obejmujące m.in. prawa dziecka, różnorodność kulturową, globalne ocieplenie oraz to, jak działania w jednym miejscu świata wpływają na inne.

Projekty, które uczą sprawczości

W starszych klasach dominowały projekty uczniowskie oraz praca metodą projektu. Uczniowie przygotowywali plakaty, gazetki, lapbooki, makiety, filmy, gry planszowe i strony internetowe. Tematyka była niezwykle szeroka: od globalizacji i migracji, przez sprawiedliwy handel, fast fashion i marnowanie żywności, po odnawialne źródła energii, bioróżnorodność i sztuczną inteligencję.

Uczniowie i uczennice m.in. budowali makiety miast przyszłości, ekologicznych osiedli, farm wiatrowych czy zielonych dachów, pokazując, jak wiedza globalna może przekładać się na lokalne rozwiązania. Inni angażowali się w eksperymenty – badając efekt cieplarniany, biodegradację materiałów czy zużycie zasobów przez nowe technologie. Projekty często kończyły się publicznymi prezentacjami, wystawami lub debatami, co wzmacniało poczucie sensu i odpowiedzialności za własną pracę.

Warsztaty, debaty i gry – uczenie przez działanie

TEG 2025 obfitował w warsztaty tematyczne: o łańcuchach dostaw elektroniki (np. „Co ukrywa Twój smartfon?”), o modzie cyrkularnej, o głodzie i ubóstwie, o dezinformacji jako narzędziu władzy czy o nierównościach klimatycznych. Uczniowie i uczennice brali_ły udział w debatach oksfordzkich, symulacjach, panelach dyskusyjnych oraz grach edukacyjnych i terenowych.

Szczególną rolę odegrały gry szkolne i festiwale, w których całe społeczności szkolne wspólnie rozwiązywały zadania dotyczące globalnych wyzwań. Popularnością cieszyły się quizy, domino z globalnymi aktywistkami, gry pokazujące sieci powiązań w globalnej gospodarce czy symulacje kryzysów, które uświadamiały, jak problem w jednym ogniwie wpływa na cały system. Wiele szkół włączyło się w Festiwal Internetowy Tygodnia Edukacji Globalnej, organizowany przez Centrum Edukacji Obywatelskiej.

Biblioteki, NGO i partnerstwa lokalne

Działały z nami także biblioteki, które przygotowywały lekcje biblioteczne, wystawy, warsztaty i spotkania międzypokoleniowe. Dzieci i młodzież korzystały z książek, filmów, padletów tematycznych oraz interaktywnych zadań, a biblioteki potwierdziły swoją rolę jako lokalne centra edukacji globalnej.

Wiele działań realizowano we współpracy z organizacjami społecznymi, w tym z Polska Akcja Humanitarna, Ośrodkiem Działań Ekologicznych „Źródła” czy Fundacją Go’n’Act. Obok edukacji pojawiały się akcje solidarnościowe: zbiórki, maratony pisania listów, kawiarenki globalne, kampanie informacyjne i działania wolontariackie.

Edukacja globalna jako proces, nie wydarzenie

Choć Tydzień Edukacji Globalnej trwał tylko kilka dni, wiele szkół podkreślało, że był on punktem wyjścia, a nie zakończeniem działań. Scenariusze lekcji były przekazywane innym nauczycielom_kom, projekty kontynuowane przez kolejne miesiące, a wystawy i gazetki pozostawały w przestrzeni szkolnej długo po zakończeniu TEG.

Widoczne efekty edukacyjne: od wiedzy do postaw

Tydzień Edukacji Globalnej 2025 był dla wielu szkół, przedszkoli, bibliotek i organizacji w całej Polsce czymś znacznie więcej niż jednorazowym wydarzeniem edukacyjnym. Z wypowiedzi osób zaangażowanych w działania jasno wynika, że TEG stał się przestrzenią do rozmowy o świecie, odpowiedzialności i sprawczości – zarówno dzieci i młodzieży, jak i dorosłych edukatorów.

Najczęściej wskazywanym efektem działań była zmiana sposobu myślenia uczestników. Dzieci i młodzież zaczęły dostrzegać globalne współzależności – między codziennymi wyborami a sytuacją ludzi i środowiska w innych częściach świata. Wielu uczniów po raz pierwszy uświadomiło sobie, że problemy takie jak zmiany klimatu, migracje, nierówności społeczne czy warunki pracy nie są abstrakcyjne ani „odległe”, lecz realnie powiązane z ich stylem życia.

Uczestnicy zajęć uczyli się m.in.:

• że odpowiedzialna konsumpcja (np. wybory zakupowe, niemarnowanie żywności, ponowne użycie rzeczy) ma znaczenie globalne,
• że zmiany klimatu dotyczą wszystkich, a nawet małe działania mogą mieć sens,
• że kolonialna przeszłość i nierówne relacje ekonomiczne wciąż wpływają na sytuację wielu krajów,
• że migracje, konflikty i kryzysy humanitarne wymagają empatii i krytycznego myślenia, a nie uproszczonych ocen.

Wielu edukatorów podkreślało rozwój tzw. kompetencji miękkich: empatii, wrażliwości społecznej, umiejętności pracy zespołowej, krytycznego myślenia i prowadzenia dialogu. Dla części młodszych uczestników przełomowym doświadczeniem była sama możliwość swobodnego wypowiadania się – „bez oceniania”, w atmosferze szacunku i uważnego słuchania.

Nauka przez działanie – siła metod aktywizujących

Z odpowiedzi jasno wynika, że największy wpływ miały działania praktyczne i angażujące. Gry symulacyjne, warsztaty, teatrzyk kamishibai, prace plastyczne, debaty, działania projektowe czy tworzenie wystaw pozwalały nie tylko zrozumieć trudne tematy, ale też je „przeżyć”.

Szczególnie często wskazywano, że:

• połączenie teorii z praktyką (np. gry pokazujące globalne powiązania) działa skuteczniej niż wykład,
• narracja i metafora (np. opowieści, bajki, symbole) pomagają dzieciom zrozumieć złożone procesy,
• działania twórcze wzmacniają poczucie sprawczości i sensu,
• praca zespołowa buduje odpowiedzialność i uczy współpracy.

Wielu uczniów po zajęciach podejmowało konkretne postanowienia – dotyczące oszczędzania zasobów, zmiany nawyków czy dalszego zaangażowania w działania społeczne i ekologiczne.

Edukatorzy_ki również się uczą

TEG 2025 okazał się ważnym doświadczeniem także dla osób organizujących działania. W wypowiedziach często pojawia się refleksja, że edukacja globalna jest wymagająca, ale jednocześnie niezwykle potrzebna. Nauczycielki i edukatorzy wskazywali, że musieli:

• upraszczać i dostosowywać treści do wieku i możliwości odbiorców,
• szukać równowagi między pokazywaniem problemów a dawaniem nadziei,
• uczyć się reagowania na trudne, kontrowersyjne wypowiedzi uczniów,
• planować działania w warunkach ograniczonego czasu i dużego obciążenia szkolnego.

Jednocześnie wielu z nich podkreślało, że TEG wzmocnił ich kompetencje, poszerzył wiedzę i przekonał, że rozmowa, empatia i aktywne metody pracy naprawdę działają. Często pojawiał się wniosek, że edukacja globalna nie powinna być jednorazową akcją, lecz procesem rozłożonym w czasie.

Wspólne wnioski i potrzeba kontynuacji

Zgromadzone refleksje pokazują wyraźnie, że Tydzień Edukacji Globalnej 2025:

• ujawnił duże braki w wiedzy globalnej młodych ludzi, ale też ich gotowość do uczenia się,
• pokazał, że nawet krótkie działania mogą przynieść realne efekty, jeśli są dobrze zaplanowane,
• potwierdził, że młodzież chce rozmawiać o świecie i mieć wpływ,
• wzmocnił przekonanie, że edukacja globalna jest niezbędnym elementem współczesnej edukacji.

Dla wielu uczestników i organizatorów TEG był impulsem do dalszych działań – planowania cykli zajęć, współpracy między nauczycielami, włączania uczniów w role prowadzących oraz budowania bardziej świadomej, empatycznej społeczności szkolnej.

Tydzień Edukacji Globalnej 2025 pokazał, że działanie naprawdę daje nadzieję – a rozmowa o świecie, nawet tej „największej skali”, ma sens, zaczynając od lokalnej klasy, biblioteki czy przedszkola.